X
تبلیغات
شهرستان مهاباد - سابلاغ - حمام لج - موزه مردم شناسی حمام میرزا رسول - حوضخانه های تاریخی مهاباد

شهرستان مهاباد - سابلاغ

خاک توانای کوچی نیه , ئه ویه رازی مانه وی هه میشه ی مه ن له ولاته م

حمام لج

در منطقه شهر ویران " شار ویران " که به دلیل وجود رودخانه جانداران از دیرباز مرکز سکونت بوده و در کنار روستای تاریخی لج  بر ساحل شرقی رودخانه , در فاصله 21 کیلومتری شهر مهاباد , بنای حمامی قدیمی از دوره صفویه واقع است , که به نام همان روستا , حمام لج  خوانده می شود .  پی ها و زیر بنای حمام از سنگهای موجود محلی و بقیه بنا از آجر چهار گوش قرمز رنگ است . زیربنای عمومی این حمام از سنگ ساخته شده و از ارتفاع معینی به صورت آجرهای سرخ رنگ محلی مشابه با  آجرهای مسجد جامع مهاباد و پل سرخ _ که تخریب شده _ است . توجه به تاریخ بنای مسجد و شیوه معماری گنبدهای شبستان آن و هشتیهای زیبا و مراجعه به تاریخ اجتماعی منطقه و سبک هنر معماری اواخر دوره صفوی , قدمت این حمام را به دوران شاه سلیمان صفوی و شاید اندکی  قبل از  وی  و  زمان حکمرانی صارم بیگ مکری و نواده  او بداق سلطان مکری یعنی سال 1050 تا 1100 ه.ق  می رساند . محوطه زیر گنبد ورودی بصورت چهارطاقی و فواصل زیر دوپایه طاق دار 4متر است و پایه ها بصورت مربع و هرضلع آن 1/5 متر است . به نظر می رسد که نخستین اتاق رختکن عمومی بوده , که با یک خروجی در سوی مقابل به راهرو انشعابی می رسد . ارتفاع فعلی کف این محوطه 20/1 متر است که ورودی آن به1/10 متر کاهش پیدا می کند . طول راهرو انشعابی که در جهت شمالی – جنوبی ساخته شده 4/70 متر و عرض 2/30 متر بوده است . در سمت چپ ورودی راهرو طاقداری به ارتفاع فعلی 1/10 متر به خلوتخانه یا محل نظافت شخصی منتهی می شود . خلوتخانه نیز به صورت گنبدی و اضلاع شرقی و غربی آن 3/30 و اضلاع شمالی و جنوبی 3/10متر است . محیط گرمابه اصلی از درون 35 متر مربع است که به صورت 3قسمت پیوسته با خشت بنا شده و ارتفاع فعلی آن از کف زمین تا قسمت آجری 1/75 متر است . روبروی ورودی حمام قرار دارد که اندازه واقعی آن نامعلوم و ارتفاع فعلی گنبدها تا سطح 6متر است . قسمت فوقانی بنا  با نوعی گچکاری همراه با پودر سنگ ویژه ای پوشانده شده که حکایت از کهنگی صدها ساله دارد . آب مورد استفاده با لوله های سفالی به قطر 14 سانتی متر و طول 30 سانتی متر یه حمام راه می یافته و احتمالاً از کانالی از رودخانه مهاباد که در کنار حمام جاری است و در آن زمان به قصد آبیاری بنا شده و بند لج خوانده می شود . به داخل حمام منتقل می شد ه است .


موزه مردم شناسی حمام میرزا رسول

حمام میرزا رسول در مركز شهر مهاباد واقع شده است و محل قرار گیری آن یكی از پر ترددترین سایتهای شهری می باشد . این بنا دقیقاً در ضلع شرقی خیابان سید نظام و در كنار یكی از گذرهای قدیمی بازار قرار گرفته است . تاریخ ساخت این بنای قدیمی بصورت دقیق مشخص نیست ولی با توجه به فرم معماری بنا و احتمال همدوره بودن آن با مسجد جامع شهر احتمالاً قدمت آن به دوره صفویه می رسد . ورودی اصلی حمام از سمت خیابان سید نظام می باشد . پس از طی كردن پله های ورودی به سمت پایین و رسیدن به یك فضای مكث ، از یك گوشه وارد فضای سربینه می شویم . نكته جالب توجه در پلان این بنا رعایت سلسله مراتب در ارتباط با فضاهای داخلی است ، چرا كه از یك گوشه كه وارد فضای سربینه می شویم ، از گوشه مقابل وارد یك فضای مكث شده و پس از طی كردن یك دالان به فضای گرمخانه می رسیم ، دو فضای گرمخانه و سربینه دارای پلانهای مربع نابرابر بوده و فضاهای پشت بند در اطراف آنها واقع شده اند . هر كدام از گنبدهای گرمخانه و سربینه دارای چهار نورگیر در بغل و یك نورگیر در مركز گنبد هستند . تفاوت اندازه و ارتفاع گنبدها به فضاهای بنا تنوع خاصی بخشیده است ورودی قدیم و اولیه حمام از راسته بازار گرفته می شده است . حمام در حال حاضر تعطیل می باشد و از آن استفاده نمی شود .

حوضخانه شاه درویش

این حوضخانه در شهرستان مهاباد ، خیابان طالقانی شرقی ، كوچه دارایی در داخل صحن مسجد شاه درویش قرار گرفته است . قدمت بنا حدوداً به 150 الی 170 سال قبل بر می گردد . بنا گنبدی مدور دارد زیربنای بنا حدود پنجاه و شش مترمربع است و بوسیله هفت پله از سطح فعلی كه خود برآمده از یك سطح اصلی است بر كف حوضخانه كه با سنگ صاف و صیقلی مفروش شده می رسد . سطح حوضخانه كه حوض تقریباً در وسطآان قرار گرفته دو كفه است ، با ارتفاع سی سانتی متر است كه كف مرتفع ویژه نمازگزاران است . دو طاقچه قدیمی در طرفین شمالی ـ جنوبی دیواره حوضخانه موجود است. و یك تیرك چوبی بر ورودی سمت راست بنا بسته شده كه ظاهراً حفاظتی در برابر ترك بزرگ بوجود آمده در بخشی از گنبد و دیواره آن است . از بنای یاد شده بعنوان مكانی برای وضوگرفتن استفاده می شده است كه آب آن از چشمه ای كه از كوه جریان دارد تامین می شود و دوباره از آن سرریز می گردد .

حوضخانه رستم بیگ :

در شهرستان مهاباد اندكی دورتر و بالاتر از حوضخانه شاه درویش در صالح الدین شرقی ـ كوچه قاضی زاده در صحن مسجد رستم بیگ واقع شده است . سال تاسیس بنا به سال 1230 هجری قمری بر می گردد . بنای حوضخانه از آجر و زیر بنای آن از سنگهای متراكمی است كه تا ارتفاع 90 سانتی متری دیواره صاف و صیقلی شده اند . گنبد بنا آجری و مدور است و طاقهای سه قسمتی ( جناغی ) آجری می باشند . آجرهای بنا از نوع چهارگوش قرمز می باشد و ملات بكار رفته در بنا گچ و خاك می باشد . كف بنا هم موزائیك كاری شده است . چون این حوضخانه درون مسجد رستم بیگ قرار دارد در نتیجه برای گرفتن وضو از آن استفاده می شده است . در سال 1378 تعمیراتی در داخل حوضخانه انجام گرفته است كه شامل بندكشی دیوارها و آجر كاری می باشد . در ضمن عایق كاری پشت بام نیز انجام شده است .

حوضخانه عیاس آقا

حوضخانه عباس آقا در چهارراه آزادی واقع شده است،وشالم ترین و پابرجاترین حوضخانه ای است که می توان آنرا نمونه کامل حوضخانه های از بین رفته دانست.گنبد آجری و اسلوب هیشتوا،زیبایی خاصی به آن بخشیده است.

بنای این منتسب است به عباس آقا دهبکری پسر بیرم آقا که در سال 1256 ه.ق در اثر توطئه ای که قبلا" چیده شده بود کشته شد.

نوشته شده در ساعت 8:33 بعد از ظهر توسط سامان افشین| |


گن مردانه